Fındık Ticaret Tarihi
Giresun fındığının antik çağdan günümüze uzanan ve dünya ekonomisini şekillendiren ticaret geçmişi.
MÖ 10000 - Antik Çağ: Mezolitik Çağ ve Antik Dönem
Fındık, MÖ 10000'li yıllarda insanların besin kaynakları arasında yer alıyordu. Çin ve Yunan kaynaklarında kutsal ve şifalı olarak geçen bu meyve, Karadeniz'in eski adı 'Pont Exinus'tan türeyerek Antik Çağ'da 'Pontos cevizi' olarak anıldı.
Orta Asya'dan Anadolu'ya: Türk Kültüründe İsimlendirme
Fındık kelimesinin Türkler arasındaki yolculuğu üç aşamada gerçekleşti. Orta Asya'da 'kosık', Batı Türklerinde 'çetlevük' denilirken, Anadolu'da Arapçanın etkisiyle 'bunduk' kelimesinden evrilerek bugünkü 'fındık' adını aldı.
1403: Uluslararası Ticarette İlk Yazılı Belge
Fındığın uluslararası bir ticaret malı olduğunu gösteren ilk yazılı kayıt, İspanya Kralı III. Henri'nin elçisinin notlarıdır. Elçi, Trabzon'dan İstanbul'a fındık yüklü bir Ceneviz gemisiyle seyahat ettiğini yazmıştır.
1737 – 1875: Avrupa ile İlk Ticaret Antlaşmaları
I. Mahmut döneminde Fransa ile yapılan ticaret antlaşmasıyla fındık resmi ihraç ürünleri arasına girdi. 18. yüzyılın sonlarından itibaren Rusya, Romanya ve Belçika gibi ülkelere düzenli dış satım başladı.
1889 – 1890: İhracatta Tonajlı Yıllar ve İç Fındık
Giresun'dan yelkenli gemilerle Rusya, Fransa ve Avusturya limanlarına tonlarca kabuklu fındık sevkiyatı yapıldı. 1890 yılında ise dökme fındığın yanı sıra ilk kez 'iç fındık' ihracatı da gerçekleştirilerek ticaretin karlılığı artırıldı.
1900'lerin Başı: Dünya Pazarında Tek Hakim
Vapurların nakliyede kullanılmaya başlamasıyla fındığın ihracat limanları genişledi. Bu yıllarda Türkiye dünya fındığının tek üreticisi ve dış satımcısı konumundaydı; Giresun ise fındığın başkenti unvanını taşıyordu.
1925 - 1926: Cumhuriyet Dönemi ve İlk Borsa
Cumhuriyetin ilanıyla fındık ticaretindeki ağır Aşar Vergisi kaldırılarak yerine yüzde 8'lik sabit bir vergi getirildi. 1926'da Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla fındık ticaretini düzenlemek amacıyla Giresun Ticaret Borsası kuruldu.
1935 – 1938: Standardizasyon ve FİSKOBİRLİK
Ankara'da toplanan Birinci Ulusal Fındık Kongresi ile ürünün standardizasyonunu sağlayan Fındık Nizamnamesi yürürlüğe girdi. Atatürk'ün kooperatifleşme direktifleri doğrultusunda 1938'de Giresun'da FİSKOBİRLİK hayata geçirildi.
1983 – 1996: Üretim Planlaması ve FTG'nin Kurulumu
Kaliteyi korumak için 1983 yılında fındık dikim alanlarını sınırlandıran ve üretimi planlayan özel bir yasa çıkarıldı. 1996'da ise hem iç hem de dış pazarda fındık tüketimini artırmak amacıyla Fındık Tanıtım Grubu (FTG) kuruldu.
2004 ve Sonrası: Milli Şuralar ve Modern Dönem
Giresun'da toplanan Üçüncü Milli Fındık Şurası'yla fındığın sorunları ve geleceği masaya yatırıldı. Kurulan araştırma enstitüleri ve modern tanıtım faaliyetleriyle Türk fındığının dünya pazarındaki kalitesi güvence altına alınmaya devam etmektedir.
2017 – Günümüz
GİFLİDAŞ ile dünyanın ilk fındık lisanslı depo sistemi Giresun'da kuruldu. Elektronik ürün senetleri (ELÜS) ile üreticiler bankacılık finansmanına erişebildi. Fındık dijital çağa adım attı.